Home
Rond 1740 woonden er zo'n 700 gezinnen in Noorder- en Zuider-Drachten. Er was een nieuwe, grote kerk nodig om alle kerkgangers plaats te bieden. Die kwam er in 1743. De Grote Kerk is nu een rijksmonument.
Terwijl predikant ds. Jesaias Hillenius de gelovigen toespreekt tijdens de eerste viering in de Grote Kerk, zijn timmerlui nog bezig het dak te dichten.
Kroniekschrijver Fabricius (Bearn Lap) berichtte erover in zijn bekende rijmstijl:
Foto van rond 1960.
Vóór de kerk ligt de tsjerkedraai: een met de hand bedienbare draaibrug om de Drachtstervaart over te steken.
Boven de toegangsdeuren van de kerk bevindt zich een grote gedenksteen in Lodewijk XIV-stijl met de namen van notabelen.
Maar er is iets bijzonders gebeurd met deze steen...
Tijdens de stadswandeling vertelt de gids het uitzonderlijke verhaal uit een ver verleden!
De Grote Kerk heeft vier gebrandschilderde ramen, gemaakt in 1743-1744 door de gebroeders Jurjen en Ype Staak uit Sneek. Het zijn de grootste ramen die van deze befaamde brandschilders bewaard zijn gebleven.
Op elk glas is links het wapen van Friesland geschilderd met rechts hetzelfde wapen gespiegeld (er is niet gekozen voor één groot wapen wegens de brede verticale middenstijl). Ze zijn geplaatst onder een kroon.
De ramen van links naar rechts:
De Edele Mogende Heeren Staaten in 't Minder Getal van Frieslandt 1743
Dit glas toont leeuwen als wapendragers; eronder staan hoornen des overvloeds.
Een "mindergetal" is een commissie met beperkte volmachten (zie Wikipedia).
De Edele Mogende Heeren Gedeputeerde Staaten van Frieslandt 1743
De wapens worden omgeven door kanonnen, kogels, vaandels, trompetten en trommels. Naast de wapens staan allegorische vrouwenfiguren, links met een hoed op een staak (vrijheid) en zeven gebundelde pijlen (eendracht), rechts met een zwaard en een staak met daarop een helm en een kuras (krijgsmacht).
NB Allegorische figuren zijn abstracte begrippen die als personage worden voorgesteld.
De Edele Mogende Heeren Raaden Provincijael Van den Hove van Frieslandt 1743
Naast de wapens staan allegorische vrouwenfiguren, links een geblinddoekte vrouw met zwaard en weegschaal (gerechtigheid), rechts een vrouw met boeken, papieren, slang en spiegel (voorzichtigheid). Er staan ook hoornen des overvloeds.
De Edele Mogende Heeren Reekenmeesters van Frieslandt 1743
Naast de wapens staan weer allegorische vrouwenfiguren; links de landbouw met korenaren, botervaatjes en een koeienkop, rechts de handel met mercuriusstaf en -helm en een schaal met geldbuidels. Wederom staan er ook hoornen des overvloeds.
De preekstoel is in 1743 gemaakt in Lodewijk XV-stijl. Op de vijf panelen staan allegorische figuren die het volgende uitbeelden: vrede, waarheid, geloof, hoop en liefde.
Het orgel stamt uit 1820 en is gebouwd door Jan Adolf Hillebrand.
Dit blijkt ook uit de opschriften onderaan het orgel: links staat I.A. Hillebrand Fecit en rechts Te Leeuwarden 1820.
Fecit betekent "Gemaakt door".
In 1746 werd een luidklok met een gewicht van 397 kg in de toren gehangen. Deze is tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers gevorderd en nimmer teruggekeerd.
In 1947 is bij Van Bergenin Heiligerlee een nieuwe luidklok gegoten en vervolgens in de toren geplaatst [Gerko Wiersma].
De klok draagt de volgende opschriften:
VAN BERGEN HEILIGERLEE DRACHTEN / DECEMBER 1947
IK VERVANG DE IN 1746 GEGOTEN LUIDKLOK
EN IN 1944 DOOR DE DUITSCHE
WEERMACHT GEROOFDE LUIDKLOK
DE FIJÂN KAEM EN SWIJE MOASTEN ALLE BRÛNZEN KLOKKETONGEN
NOU HEART MEN OP EN NIJ FAN GODSBITROUWEN, FREDE EN FRIJDOM SJONGEN
De Friese tekst is geschreven door H.K. Schippers uit Drachten.
Klik hier voor een YouTube-filmpje met beeld en geluid van de luidklok, gemaakt door Gerko Wiersma.
Op de kerktoren staat het wapen van Drachten: drie turven met een kroon.
Turven turven
Nu we het toch over turven hebben: het is ook een werkwoord.
Bij het tellen van het aantal korven of kruiwagens met turf dat op zijn skûtsje werd geladen, zette de schipper streepjes op een plank: vier horizontale en een diagonale.
Naast kerkelijke vieringen zijn er regelmatig andere activiteiten in de Grote Kerk, zoals concerten, exposities en andere culturele evenementen. Zie de website pgdrachten.nl.
Tegenover de Grote Kerk aan de Zuidkade stond op de Noordkade de pastorie (het grote gebouw op de foto). Makkelijk bereikbaar via de draaibrug over de Drachtstervaart.